ماه مبارک رمضان، ماه ضیافت الهی و موسم بیداری دلهاست؛ ماهی که پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله در آستانه ورود به آن، با خطبهای عمیق و راهبردی، حقیقت این فرصت الهی را برای امت خود ترسیم فرمودند. سخنانی که در اواخر ماه شعبان ایراد شد و نقشهای جامع برای سلوک فردی، اصلاح اخلاقی و تعالی اجتماعی مؤمنان در این ماه شریف به دست میدهد. مقاله پیشرو با موضوع ادعیه و زیارات، گزارشی روایی و پرمحتوا از این خطبه نورانی است که جایگاه رمضان را بهعنوان ماه رحمت، مغفرت و قرب الهی روشن میسازد.
سخنان پيامبر صلیاللهعلیهوآله درباره ماه مبارک رمضان در اواخر ماه شعبان
سيد قدس سره در «اقبال» از كتاب «بشارة المصطفي لشيعة المرتضي» با استناد آن به «حسن بن علی بن فضال» از امام رضا از پدرانش، از اميرالمؤمنين «درود و سلام بر آنان» روايت نموده كه كه حضرت فرمودند: رسول خدا صلیاللهعلیهوآله روزی برای ما سخنرانی نمود و فرمود:
«مردم! ماه خدا با بركت و رحمت و بخشش گناهان نزديک است؛ ماهی كه نزد خدا برترين شبها و ساعتهای آن بهترين ساعتهاست؛ ماهي است كه در آن به ميهماني خدا دعوت شده و شما را در اين ماه از كساني قرار داده اند كه شايسته كرامت خدا هستند. نفس كشيدن شما در آن تسبيح و خوابيدنتان در آن عبادت و عمل شما در آن مقبول و دعاي شما در آن مستحبات است. پس با نيتهايی راست، و دلهايی پاک از خدا بخواهيد شما را موفق به روزه آن، و خواندن كتابش نمايد. بدبخت كسی است كه از آمرزش خدا در اين ماه بزرگ محروم شود.
با تشنگی و گرسنگی خود در آن، گرسنگی و تشنگی روز قيامت را بياد آوريد. به فقيران خود صدقه بدهيد؛ بزرگان خود را در آن احترام كنيد؛ كوچكترها را مورد رحمت خود قرار دهيد و صله رحم بجا آوريد. زبانهای خود را حفظ كرده، ديدگان خود را از آنچه نگاه به آن حلال نيست، نگهداريد. با يتيمان مردم مهربانی كنيد تا با يتيمان شما مهربانی شود. به درگاه خداوند از گناهان خود توبه كنيد. هنگام نماز دستهايتان را با دعا بطرف او بلند كنيد؛ زيرا اين وقت بهترين اوقات است و خداوند در آن هنگام با نظر رحمت به بندگانش نگاه كرده و هنگامی كه از او بخواهند و با او مناجات نمايند، جواب آنان را میدهد. و اگر او را صدا بزنند، به آنان لبيک میگويد. و اگر دعا كنند، دعايشان را مستجاب میكند.
مردم! شما زندانی اعمال خود میباشيد، با استغفار خود را آزاد كنيد. پشتهايتان را از گناه سنگين است با طولانی نمودن سجده های خود آن را سبک نماييد. بدانيد خداوند به عزت خود سوگند خورده است كه سجده كنندگان و نمازگزاران را عذاب نكند و در روزی كه مردم برای پروردگار جهانيان بر میخيزند، آنان را با آتش نترساند.
مردم! كسی كه به مؤمن روزه داري افطار بدهد، ثواب آزاد كردن يك بنده و آمرزش گناهان گذشته خود را دارد. عرض كردند: رسول خدا! همه ما نمیتوانيم اين كار را انجام دهيم. حضرت فرمودند: از آتش بپرهيزيد، گرچه با نيم دانه خرمايی. از آتش بپرهيزيد، گرچه با جرعه آبی.
مردم! هر كدام از شما كه اخلاق خود را در اين ماه اصلاح كند، روزی كه در صراط پاها میلغزد، جوازی بر صراط خواهد داشت. و هر كدام از شما كه بر بنده و كنيز خود آسان بگيرد، خداوند در حساب بر او آسان خواهد گرفت؛ و كسی كه شر خود را در آن باز دارد، خداوند در روزی كه او را ببيند غضب خود را از او باز میدارد. كسی كه يتيمي را بزرگ بدارد، خداوند در روزی كه او را ببيند او را بزرگ خواهد داشت؛ و كسی كه در اين ماه صله رحم كند، خداوند روزی كه او را ببيند او را به رحمت خود وصل میكند.
سخنان پیامبر درباره ماه رمضان، حدیث درباره ماه رمضان و روزه گرفتن
كسی كه در آن قطع رحم كند، خداوند روزی كه او را میبيند رحمت خود را از او قطع خواهد نمود و كسی كه یک نماز مستحبی بخواند خداوند براي او خلاصيي از آتش مي نويسد. و كسي كه عمل واجبي انجام دهد ثواب كسي كه هفتاد واجب را در ماهی غير از اين ماه انجام دهد، خواهد داشت. و كسی كه در اين ماه زياد بر من صلوات بفرستد، روزی كه ترازوها سبک است، خدواند ترازوی او را سنگين مینمايد. و كسی كه يک آيه از قرآن بخواند، مانند پاداش كسی كه قرآن را در ماهی غير از اين ماه ختم كند، خواهد داشت.
مردم! درهاي بهشت در اين ماه باز است، از پروردگار خود بخواهيد آن را به روي شما نبندد؛ درهاي جهنم نيز بسته است از پروردگار خود بخواهيد آنان را بر شما مسلط نكند.
امير المؤمنين عليهم السلام فرمود:
برخاستم و عرض كردم رسول خدا! برترين اعمال در اين ماه چيست؟ فرمودند: اباالحسن! برترين اعمال در اين ماه دوري گزيدن از حرامهاي خداي عزيز و بزرگ است. سپس گريه كرد. عرض كردم چرا گريه مي كني، رسول خدا! فرمود: علي! بخاطر حلال شمردن تو در اين ماه است؛ گويا با تو هستم و تو براي پروردگارت نماز مي خواني و بدبخت ترين اولين و آخرين، همانند «پي كنند شتر ثمود» ضربه اي به جلو سرت مي زند كه موي صورتت با آنان رنگين مي شود.
اميرالمؤمين عليهالسلام فرمود: عرض كردم: رسول خدا! آيا در آن حال دينم سالم است؟ فرمود: آری، دينت سالم است. سپس فرمود: علی! كسی كه تو را بكشد مرا كشته و كسی كه با تو دشمنی كند با من دشمنی نموده و كسی كه به تو ناسزا بگويد، به من ناسزا گفته، زيرا تو مانند نفس من هستی روح تو از روح من و سرشت تو از سرشت من است؛ خدای عزيز و بزرگ مرا آفريد؛ تو را نيز آفريد و مرا برگزيد! و تو را؛ خدای عزيز و بزرگ مرا آفريد؛ تو را نيز آفريد و مرا برگزيد! و تو را؛ من را برای پيامبری انتخاب نمود و تو را برای امامت اختيار كرد.
بنابراين كسی كه امامت تو را انكار كند پيامبری من را انكار كرده. علی! تو وصی من، پدر فرزندانم، همسر دخترم و جانشين من در ميان امتم در زندگی من و بعد از مرگ من هستی. امر تو امر من و نهی تو نهی من است. به كسی كه مرا به پيامبری برانگيخته و مرا بهترين مردم قرار داد، قسم میخورد كه تو حجت خدا بر خلق او و امين او بر رازش، و جانشين او در ميان بندگانش میباشی.»
منبع:
از كتاب المراقبات اثر مرحوم آيت الله حاج ميرزا جواد ملكي تبريزی رحمةاللهعلیه
بخش مراقبات ماه مبارک رمضان صفحه 211
