از حــوادث مهم در تــاریخ بشر، ولادت آخرین ذخیرۀ الهی و موعود امت ها، حضــرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف است. ولادت آن حضرت، از مسلمات تاریخ به شمار می آید. نــه فقــط امامان معصوم ، دانشمندان و تاریخ نویسان شیعه به این مهم اشاره كرده اند؛ بلكه مورخان و محدثانی چند از اهل سنّت نیز به این حادثه بــزرگ تصــریح نموده، آن را یك واقعیت دانستهاند.
حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، ولادت شگفت آوری داشته و ایــن، بــرای بسیاری سؤال انگیز بوده است؛ از این رو، ترسیم و تصویر مقدمات ولادت و برخورد مخــالفان و دشمنان اهل بیت علیهم السلام برابر این پدیده، ضروری می نماید.
جریان امامت پیشوایان معصوم علیهم السلام، پــس از رســول خــدا صلی الله علیه و اله و سلم فراز و فرودهای فــراوانی پیدا كرد. امامان معصوم علیهم السلام، بــا حفظ راهبرد كلی و خطوط اساسی امامت، در رابطه با حفظ مكــتب و ارزشهــای آن، روشهــای گــوناگونی را در بــرابر ستمگران، در پیش گرفتند. این فراز و نشیب هــا، تــا زمان امــامت علی بن موسی الــرضا علیه السلام، ادامــه داشت و امامان علیهم السلام تــا آن زمــان، هر یك به تناسب زمان و مكان و ارزیابی شرایط سیاسی و اجتماعی، موضعی ویــژه برمیگزیدند. پس از امام رضا علیه السلام، جریان امامت شكل دیگری یافت. امام جواد، هادی و عسكری علیه السلام، در برابر دستگــاه حــاكم و خلفای عباسی موضعی یگانه برگزیدند.
پس از این که دو قرن و اندی از هجرت پیــامبرصلی الله علیه و اله و سلم سپری شد و امامت به آنــان رسید، اندك اندك میانِ حكومتگرانِ مسلمین در مركز خلافت، نگرانیهایی عمیق جان گرفت. این نگرانی ها مربوط به اخبار و احــادیث بسیاری بود كه در آنها اشاره شده از امام عسكری علیه السلام فرزندی تولد خواهد یافت كه بر هم زنندۀ اساس حكومتها است. از این رو بر فشارها و سختگیری ها بر امام حسن عسكری علیه السلام افــزوده شد؛ تا شــاید با نابودی ایشــان، از تولد مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف و تداوم امامت جلــوگیری شود. اما بر خلاف برنامه ریزی ها و پیشگیری های دقیق و پــی در پی دشمنان، مقــدمات ولادت حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف آمــاده شد و توطئه های ستمگران، راه بــه جایی نبرد، بدین علت دورانی که آن حضرت در شکم مادر بزرگوار خود بود و سپس تولدش، همه و همه، از مردم پنهان بود و جز چند تن از نزدیكان، شاگــردان و اصحاب خــاص امام عسكری علیه السلام، كسی او را پس از ولادت نمیدید. آنان نیز مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف را گاه گاه می دیدند؛ نه پیوسته و به صورت عادی.
دربارۀ چگونگی ولادت حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف ایشان مشهورترین نظــر، سخنان ارزشمند بانوی بزرگوار، حضرت حكــیمه علیها السلام عمــۀ امــام عسكری علیه السلام است. شیخ صدوق، این حادثه بزرگ را از زبان او در روایتی مفصل یاد كرده است که در این بخش از مجله ثاقب با موضوع شناخت امام زمان علیه السلام به آن خواهیم پرداخت.
پنهانی بودن ولادت
یکی از ویژگیهای ولادت حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف پنهان بودن آن است كه در سخنان معصومان نیز با تعبیرهــای متفــاوت مــورد اشــاره قرار گرفته است. امام سجّاد علیه السلام فرمود:
در قائم ما سنتهایی از پیامبران وجود دارد: … و سنتی از ابراهیم … و اما از ابراهیم پنهانی ولادت و کناره گیری از مردم…
امام صادق علیه السلام نیز فرمود:
ولادت صاحبالامر بر این خلق پوشیده است تا چون ظهور کند، بیعت کسی بر گردنش نباشد.
فلسفۀ مخفی بودن ولادت
مهمترین فلسفۀ غیبت در امان ماندن آن حضرت از خطــر نــابودی است. به این بیان كه خداوند متعال، میدانست اگر امامان پیشین ظاهر شوند، از كشته شدن در امــان خواهند بود؛ برخــلاف مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف كه اگر ظاهر شود، كشته خواهد شد. اگر یكی از پدران مهدی كشته میشد، حكمت و تدبیر الهی اقتضا میكرد دیگری به جای او نصب شود؛ ولی اگر مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف كشته شود، مصلحت و تدبیر امور انسان ها اقتضا نمی كرد كه امام دیگری به جای او نصب گردد. ابوبصیر از امام صادق علیه السلام نقل كرده است كه فرمود:
ولادت صاحبالامر بر این مردم نهان است، تا چون خروج کند، بیعت هیچ کس بر گردنش نباشد و خدای تعالی امر وی را در یک شب به سامان رساند.
مخفی بودن ولادت، دربارۀ برخی از بزرگان نقل شده است كه می توان از آن جمله به ولادت مخفیانۀ ابــراهیم خلیـــل از ترس كشته شدن به دست پادشاه زمانش و نیز بـــه ولادت پنهــانــی موسی بـــن عمران علیه السلام از ترس كشته شدن به دست فرعون اشاره كرد.
به همین جهت شیخ طوسی، ولادت پنهانی حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف را امـــــری عادی و معمولی دانسته، مینویسد:
این نخستین و آخرین حادثه نبوده و در طول تاریخ بشری، نمونه های فراوان داشته است.
این حقیقت را صاحب منتخب الاثر نیز به تفصیل بیان كرده است.
اثبات ولادت حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف
ولادت حضــرت مهــدی عجل الله تعالی فرجه الشریف بــه دلایلی پنهانی صورت گرفت و باعث شد برخی، آن را انكــار كنند؛ امــا شیعه برای اثبات ولادت آن حضرت، دلیلهای فراوانی آورده است.
الف. نوید امام عسکری علیه السلام به ولادت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف
امام حسن عسكری علیه السلام گاهی، نوید مولودش را به یاران خاص می داد.
و نیز در نویدی به همسر بزرگوار خود داد، چنین فرمود:
در آیندهای نزدیک دارای فرزندی خواهی شد. نامش محمد است. او قائم از بعد من است.
خبر دادن امام عسكری علیه السلام از ولادت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف
امام حسن عسكری علیه السلام برای یاران ویژه، ولادت فرزند خود را گزارش كرد. احمد بن اسحاق گوید: از امام عسكری علیه السلام شنیدم كه فرمود:
سپاس از آن خدایی است که مرا از دنیا نَبُرد، تا آنکه جانشین مرا به من نشان داد. او از نظر آفرینش و اخلاق، شبیه ترین مردم به رسول خدا است. خدای تعالی، او را در غیبتش حفظ فرماید؛ سپس او را آشکار کند. او زمین را از عدل و داد آکنده سازد؛ همچنان که آكنده از جور و ستم شده باشد.
ابراهیم بن ادریس نیز گوید: امام عسكری علیه السلام گوسفندی به من داد و فرمود: «این را برای فرزندم فلان عقیقه کن و خود و نزدیکانت از آن بخورید.» سپس دو گوسفند داد و فرمود: «این دو گوسفند را از مولای خود عقیقه کن و بخور که خداوند بر تو گوارا نماید و به برادران دینی خود نیز از آن بده.
خبر حكیمه ـ عمۀ امام عسكری علیه السلام ـ از ولادت آن حضرت
حكیمه دختر امام جواد علیه السلام و عمۀ امام حسن عسكری علیه السلام از زنــان والا مقام نزد امامــان علیهم السلام عبود. وی به دستور مستقیم امــام عسكری علیه السلام شب ولادت حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف حضور داشت و بخش فراوانی از روایات ولادت آن حضرت، از ســوی این بانوی بزرگــوار نقل شده است.
خبر نسیم و ماریه (خادمان بیت امامت)
ایشان، دو تن از خدمتگزاران خانۀ امام عسكری علیه السلام بودند و از برخی روایات استفاده میشود كه آنان نیز در شب ولادت در خانۀ امام عسكری علیه السلام حضور داشته اند.
گزارش عدۀ فراوانی از بزرگان شیعه
اَبُوالادْیان، از خدمتكاران خانۀ امام حسن عسكری علیه السلام بود كــه علاوه بر حضور در بیت آن بزرگوار، سرپرست امور نامه های آن حضرت و بردن آنها به شهرهای مختلف بود. او، یكی از كسانی است كه روایت شهادت امام عسكری علیه السلام و نماز خواندن حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف بر پیكر آن حضرت را ذكر كرده است.
