مسئله «محشور شدن» در قیامت، یکی از بنیادیترین مفاهیم معاد در قرآن کریم و روایات اسلامی است؛ مفهومی که نشان میدهد انسان در روز واپسین، تنها بر اساس ادعا یا ظاهر، سنجیده نمیشود، بلکه با آن پیشوا، الگو و محبوبی که در دنیا به او دل بسته و از او پیروی کرده است، فراخوانده و همراه میگردد. قرآن کریم با بیانی تکاندهنده میفرماید:
«یَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ»؛ روزی که هر گروهی را با امام و پیشوایشان فرا میخوانیم. این آیه، معیار حشر انسان را «امام» معرفی میکند؛ امامی که میتواند پیشوای حق یا باطل باشد.
در همین راستا، حدیث مشهور پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله که میفرمایند: «المرءُ معَ مَن أحبّ» (انسان با کسی محشور میشود که او را دوست دارد)، پرده از حقیقتی عمیق برمیدارد: محبت، اگر واقعی باشد، سرنوشتساز است. دوست داشتن، تنها یک احساس زبانی نیست، بلکه پیوندی است که مسیر زندگی و جایگاه آخرت انسان را رقم میزند.
از اینرو، محشور شدن با امام حسین علیهالسلام برای شیعیان، تنها یک آرزوی عاطفی یا شعار مذهبی نیست؛ بلکه نشانهای از محبت حقیقی، معرفت عمیق و پیروی عملی از راه و هدف آن حضرت است. آرزویی که در زیارتها، دعاها و عزاداریها بارها بر زبان میآید، اما تحقق آن نیازمند شرایط، مسیر و مراقبت دائمی در زندگی است.
در این مقاله میکوشیم با تکیه بر آیات، روایات و سخنان علما، به این پرسش اساسی پاسخ دهیم که محشور شدن با امام حسین چگونه است؟ و چه راهها و موانعی پیش روی کسانی قرار دارد که صادقانه این معیت و همراهی ابدی با سیدالشهدا علیهالسلام را طلب میکنند.
مفهوم محشور شدن در قرآن و روایات
محشور شدن در منطق قرآن، صرفاً به معنای گردهمآیی جسمانی انسانها در قیامت نیست، بلکه بیانگر همراهی وجودی و سرنوشتی انسان با امام، پیشوا و جهتگیری فکری او در دنیا است. آیهی شریفه «یَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ» (سوره اسراء) نشان میدهد که هر انسان، با همان حقیقتی فراخوانده میشود که در دنیا آن را امام، الگو و محور زندگی خود قرار داده است.
در روایات، «امام» گاه به معنای امام معصوم، گاه به معنای پیشوای فکری و عملی و حتی در برخی تفاسیر، به معنای نامه اعمال دانسته شده است. نتیجه این نگاه آن است که انسان نمیتواند در قیامت، همراه کسی باشد که در دنیا تنها نام او را بر زبان داشته، اما در عمل، راهی متفاوت را پیموده است.
روایات متعددی نیز بر محشور شدن با اهلبیت علیهمالسلام تأکید دارند و روشن میسازند که این همراهی، نتیجهی محبت آگاهانه، تبعیت عملی و همسویی در هدف و مسیر است؛ نه صرفاً ادعای زبانی یا وابستگی احساسی.
سخن علما و بزرگان درباره محشور شدن با امام حسین علیهالسلام
بسیاری از علمای اخلاق و عرفان شیعه تأکید کردهاند که «حشر با امام حسین علیهالسلام» یک مقام تشریفاتی نیست، بلکه نتیجه سبک زندگی حسینی است. از نگاه آنان، کسی که دروغ، ظلم، بیعدالتی و بیتقوایی را در زندگی عادی خود عادی میداند، نمیتواند انتظار داشته باشد که در قیامت در کنار سیدالشهدا علیهالسلام قرار گیرد.
علما بارها یادآور شدهاند که محبت واقعی به امام حسین علیهالسلام، انسان را نسبت به گناه حساس، نسبت به حق مسئول و نسبت به ظلم ناآرام میکند. به تعبیر آنان، اگر عزاداری و گریه، انسان را به اصلاح رفتار و مراقبت از نفس نرساند، هنوز به مرحله محبت سازنده نرسیده است.
نقش عزاداری و گریه بر امام حسین علیهالسلام در محشور شدن
عزاداری و گریه بر سیدالشهدا علیهالسلام، اگر از سر معرفت باشد، یکی از سرمایههای بزرگ آخرت است. روایات فراوانی بر ثواب اشک بر امام حسین علیهالسلام و تأثیر آن در نجات اخروی دلالت دارند. اما در عین حال، تأکید شده است که عزاداری واقعی آن است که انسان را به بیداری، اصلاح و مسئولیتپذیری برساند.
گریهای که تنها در مجلس بماند و به رفتار روزمره سرایت نکند، گرچه بیاثر نیست، اما انسان را به قله «معیت» نمیرساند. عزاداریِ پذیرفتهشده، عزاداریای است که دل را نرم و اراده را محکم میکند.
مداومت بر قرائت سوره فجر و ارتباط آن با امام حسین علیهالسلام
در روایتی معروف از امام صادق علیهالسلام آمده است که مداومت بر قرائت سوره فجر، موجب محشور شدن با امام حسین علیهالسلام میشود. این سوره، به دلیل پایانبندی خاص خود («یَا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ…») با روح عاشورا و شهادت پیوند خورده است.
قرائت مداوم این سوره، تنها یک ذکر زبانی نیست، بلکه تمرینی برای رسیدن به «نفس مطمئنه» است؛ نفسی که در اوج بلا، آرام و راضی به رضای الهی است؛ همان روحیهای که در کربلا به اوج رسید.
زیارت امام حسین علیهالسلام و آثار آن برای حشر با ایشان
زیارت امام حسین علیهالسلام، چه از نزدیک و چه از راه دور، در روایات بهعنوان نشانهای از پیوند عمیق با آن حضرت معرفی شده است. زائر حقیقی، کسی است که پس از زیارت، سبک نگاه و رفتار خود را اصلاح میکند.
در روایات آمده است که زائران سیدالشهدا علیهالسلام در قیامت، مورد توجه خاص قرار میگیرند و بشارت معیت و همراهی دریافت میکنند؛ اما این وعدهها، ناظر به زیارتی است که از دل برخاسته و به عمل منتهی شود.
عمل به سیره امام حسین علیهالسلام در زندگی روزمره
اگر محشور شدن با امام حسین علیهالسلام هدف است، زندگی روزمره میدان تحقق آن است. صداقت، ایثار، شجاعت، وفاداری به حق، رعایت حلال و حرام و دفاع از مظلوم، جلوههایی از سیره حسینیاند که میتوانند در زندگی امروز نیز جاری شوند.
اصحاب امام حسین علیهالسلام، به دلیل همین هماهنگی در عمل و نیت، به معیت ابدی دست یافتند؛ نه صرفاً بهخاطر حضور فیزیکی در کربلا.
دعاها و زیارات برای درخواست محشور شدن با امام حسین علیهالسلام
در دعاها و زیارات مأثور، بارها از خداوند درخواست میکنیم که ما را با اهلبیت علیهمالسلام محشور گرداند؛ از جمله تعبیراتی مانند «اللهم اجعلنا معهم». زیارت عاشورا نیز نمونهای روشن از پیوند قلبی، موضعگیری روشن و درخواست همراهی در دنیا و آخرت است.
این دعاها، زمانی اثرگذارند که با تصمیم عملی برای تغییر و اصلاح همراه شوند.
سخن آخر
محشور شدن با امام حسین علیهالسلام، نتیجه یک مسیر است؛ مسیری که از محبت آغاز میشود، با معرفت عمیق میگردد و در عمل و سبک زندگی به ثمر مینشیند. سیدالشهدا علیهالسلام تنها امام اشک و عزاداری نیست؛ امام انتخاب، ایستادگی و وفاداری به حق است.
اگر محبت ما به آن حضرت، ما را شبیهتر به او کند، آنگاه میتوان به این آرزو امیدوار بود که در قیامت نیز، در کنار او فراخوانده شویم؛ انشاءالله.
